ศูนย์วิปัสสนาวิสุทธิมรรค (เจ้าคุณเมธีฯ) ตั้งอยู่เลขที่ 215 หมู่ 15 ตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา บนพื้นที่กว่า 16 ไร่ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2553 เดิมใช้ชื่อว่า “วิสุทธิมรรคดรุณีวิเวกกาศรม” สาขา 2 ซึ่งเป็นอารามภิกษุณี ภายใต้การดูแลของหลวงแม่สัทธาสีลวิสุทธิ์ภิกษุณี สำนักปฏิบัติธรรมดรุณีวิเวกาศรม จังหวัดพะเยา
ต่อมาในปี 2564 ภายหลังภิกษุณีสัทธาสีลวิสุทธิ์มีภารกิจเพิ่มขึ้นและศูนย์ขาดผู้ดูแลอย่างต่อเนื่อง จึงมีการถวายพื้นที่และเสนาสนะแก่พระครูธำรงชิโนวาท เจ้าอาวาสวัดบ้านโซ้ เพื่อดูแลและพัฒนาต่อ โดยใช้ชื่อว่า “ศูนย์วิปัสสนาวิสุทธิมรรค วัดบ้านโซ้”
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2566 เมื่อพระครูธำรงชิโนวาทได้น้อมถวายศูนย์วิปัสสนาแห่งนี้แก่ พระเมธีวชิรคุณ (ศรีบรรดร ถิรธมฺโม) รองเจ้าคณะจังหวัดพะเยา ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดศรีโคมคำ และรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา เพื่อพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และปฏิบัติธรรมของจังหวัด
นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2567 พระเมธีวชิรคุณได้นำพระภิกษุจากวัดศรีโคมคำและมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา เข้ามาพำนักและเริ่มพัฒนาพื้นที่ โดยยังคงใช้ชื่อเดิมว่า “ศูนย์วิปัสสนาวิสุทธิมรรค” พร้อมวางแนวคิดการดำเนินงานไว้ 3 ด้าน ได้แก่ “สวนธรรม–สำนักคิด–วิสุทธิมรรค”
แนวคิด “สวนธรรม” มุ่งให้พื้นที่แห่งนี้เป็นรมณียสถานและวนอุทยานทางพระพุทธศาสนา เหมาะแก่การพักผ่อนและฟื้นฟูจิตใจ ส่วน “สำนักคิด” เป็นพื้นที่สำหรับการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและแสวงหาทางออกให้กับสังคม ขณะที่ “วิสุทธิมรรค” คือการเป็นศูนย์กลางการศึกษาค้นคว้า ฝึกวิปัสสนากัมมัฏฐาน และพัฒนาจิตใจตามแนวทางพระพุทธศาสนา
ปัจจุบัน ศูนย์วิปัสสนาวิสุทธิมรรคเปิดรับผู้สนใจเข้าปฏิบัติธรรมภายใต้ระเบียบที่เน้นความสงบ สำรวม และการเจริญสติอย่างต่อเนื่อง โดยยึดแนวทางสติปัฏฐาน 4 เป็นหลัก พร้อมมีกิจวัตรประจำวันตั้งแต่เวลา 04.00 น. จนถึงเวลา 21.30 น. เพื่อให้ผู้ปฏิบัติธรรมได้เรียนรู้และฝึกฝนตนเองอย่างเต็มที่ท่ามกลางธรรมชาติอันร่มรื่นของพื้นที่ตำบลแม่กา
ศูนย์วิปัสสนาวิสุทธิมรรคจึงไม่เพียงเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมเท่านั้น หากยังเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ การค้นหาคำตอบของชีวิต และการสร้างสมดุลระหว่างจิตใจ สังคม และธรรมชาติ ตามแนวคิดที่ผู้ก่อตั้งตั้งใจให้เป็น “สวนธรรมและสำนักคิด” ของเมืองพะเยาในอนาคต
