เมื่อพูดถึงการพัฒนาจังหวัด หลายคนมักนึกถึงถนนที่กว้างขึ้น รถไฟ สนามบิน หรืออาคารสมัยใหม่ แต่สำหรับเด็กและเยาวชนจังหวัดพะเยา “โครงสร้างพื้นฐาน” มีความหมายมากกว่าสิ่งปลูกสร้าง หากคือระบบที่ทำให้ทุกคนเข้าถึงโอกาสได้อย่างเท่าเทียม ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางไปโรงเรียน ไปทำงาน ไปโรงพยาบาล หรือการเข้าถึงพื้นที่เศรษฐกิจและแหล่งเรียนรู้ของจังหวัด
ข้อเสนอจากเวที “ละอ่อนเครือข่ายเด็กและเยาวชนจังหวัดพะเยา ออกแบบนโยบายสาธารณะเพื่ออนาคตจังหวัดพะเยา” จึงมองโครงสร้างพื้นฐานผ่านสายตาของผู้ใช้ชีวิตจริง มากกว่าจะมองเพียงการลงทุนด้านก่อสร้าง โดยเสนอให้ระบบคมนาคมเป็นเครื่องมือในการลดความเหลื่อมล้ำ เชื่อมโยงผู้คนจากทั้ง 9 อำเภอ และยกระดับคุณภาพชีวิตของคนทุกกลุ่ม
หัวใจสำคัญของข้อเสนอคือ โครงการ “Go Go Phayao” หรือการพัฒนาระบบรถโดยสารไฟฟ้า (EV Mini Bus) ให้เชื่อมต่อทั้ง 9 อำเภออย่างเป็นระบบ มีตารางเดินรถที่แน่นอน สามารถตรวจสอบเวลาเดินรถผ่านแอปพลิเคชัน และออกแบบบริการโดยยึดหลัก Inclusive Design เพื่อให้ผู้สูงอายุ ผู้พิการ เด็ก และประชาชนทุกคนสามารถใช้บริการได้อย่างสะดวกและปลอดภัย ไม่ว่าจะเป็นรถพื้นต่ำ ทางลาดสำหรับรถเข็น หรือจุดจอดที่เข้าถึงชุมชนได้จริง
สำหรับเยาวชน ระบบขนส่งสาธารณะไม่ได้เป็นเพียงทางเลือกในการเดินทาง แต่คือโครงสร้างพื้นฐานที่จะเปิดโอกาสให้เด็กจากอำเภอห่างไกลเข้าถึงการศึกษา เข้าถึงการทำงาน และเชื่อมโยงเศรษฐกิจของจังหวัดให้เติบโตไปพร้อมกัน หากการเดินทางมีประสิทธิภาพ เมืองก็จะมีโอกาสดึงดูดนักลงทุน นักท่องเที่ยว และแรงงานคุณภาพเข้าสู่พื้นที่ได้มากขึ้น
นอกจากการเชื่อมโยงการเดินทางแล้ว เยาวชนยังให้ความสำคัญกับ ความปลอดภัยบนท้องถนน ผ่านข้อเสนอ Traffic In Light & Road Safety ที่ต้องการติดตั้งกล้อง CCTV ในจุดเสี่ยงสำคัญ เช่น สี่แยก ประตูชัย และบริเวณหน้าโรงเรียน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมาย ลดอุบัติเหตุ และสร้างวินัยจราจรควบคู่กับการพัฒนาสภาพถนนให้ได้มาตรฐาน ไม่ใช่พึ่งพาเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องสร้างจิตสำนึกของผู้ใช้รถใช้ถนนไปพร้อมกัน
ข้อเสนออีกประการที่น่าสนใจ คือการนำกระบวนการ Design Thinking มาใช้ก่อนลงทุนโครงการขนาดใหญ่ โดยเริ่มจากการรับฟังความต้องการของประชาชน วิเคราะห์รูปแบบการเดินทางจริง ความคุ้มค่าของการลงทุน ตลอดจนการออกแบบระบบชำระเงิน จุดชาร์จรถไฟฟ้า และป้ายโดยสารที่ตอบโจทย์การใช้งานของคนทุกวัย ไม่ใช่ออกแบบจากมุมมองของผู้สร้างเพียงฝ่ายเดียว
สิ่งที่สะท้อนผ่านข้อเสนอของเยาวชน คือมุมมองที่มองไกลกว่าการสร้างถนนหรือซื้อรถโดยสาร แต่เป็นการออกแบบ “ระบบ” ที่ทำให้ผู้คนสามารถใช้ชีวิตได้ดีขึ้น เมืองที่น่าอยู่จึงไม่ใช่เมืองที่มีโครงสร้างพื้นฐานมากที่สุด หากเป็นเมืองที่โครงสร้างพื้นฐานเหล่านั้นช่วยลดความเหลื่อมล้ำ เพิ่มโอกาส และทำให้ทุกคนเข้าถึงบริการสาธารณะได้อย่างเท่าเทียม
เมื่อพะเยากำลังก้าวเข้าสู่การครบรอบ 50 ปีของการสถาปนาจังหวัด ข้อเสนอของเด็กและเยาวชนครั้งนี้จึงเป็นมากกว่าแนวคิดในห้องประชุม หากเป็นภาพสะท้อนว่า คนรุ่นใหม่ไม่ได้ต้องการเพียงอนาคตที่ทันสมัย แต่ต้องการอนาคตที่เชื่อมโยงผู้คนทุกกลุ่มเข้าหากัน เพราะสำหรับพวกเขา “Smart Infrastructure” ไม่ได้หมายถึงเมืองที่เต็มไปด้วยเทคโนโลยี แต่คือเมืองที่ใช้เทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสร้างโอกาส ความปลอดภัย และคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับทุกคนอย่างแท้จริง.
#ตัวแทนเด็กจากโรงเรียนพะเยาพิทยาคม กับข้อเสนอยุทธศาสตร์ด้านโครงสร้างพื้นฐานและการเชื่อมต่ออัจฉริยะ 19 กรกฎาคม 2569