หากมีใครถามว่า “ครูที่แท้จริง” เป็นอย่างไร ชีวิตของ คุณครูศรีเสงี่ยม คำมูล คือคำตอบที่ชัดเจนที่สุดคนหนึ่งของจังหวัดพะเยา
ตลอดเวลากว่า 40 ปีบนเส้นทางการศึกษา ท่านไม่ได้เพียงทำหน้าที่สอนหนังสือ แต่ยังใช้ชีวิตทั้งชีวิตเพื่อสร้างโอกาสให้เด็ก สร้างกำลังใจให้ชุมชน และรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่นไว้ให้คนรุ่นหลัง แม้วันนี้จะเกษียณอายุราชการแล้ว แต่หัวใจของความเป็นครูไม่เคยเกษียณตามไปด้วย
ปัจจุบัน คุณครูศรีเสงี่ยมยังคงได้รับความไว้วางใจให้ปฏิบัติหน้าที่ “ครูผู้ทรงคุณค่าแห่งแผ่นดิน” ณ โรงเรียนบ้านกว้านเหนือ จังหวัดพะเยา ถ่ายทอดประสบการณ์และความรักในการเรียนรู้ให้แก่เด็ก ๆ อย่างต่อเนื่อง
#จากเด็กหญิงยากจน…สู่ครูของแผ่นดิน
ครูศรีเสงี่ยมเกิดและเติบโตที่ บ้านต๊ำม่อน ตำบลบ้านต๊ำ อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา ในครอบครัวที่มีฐานะยากจน การศึกษาจึงเป็นสิ่งที่ต้องแลกมาด้วยความพยายามอย่างยิ่ง
จุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิตเกิดขึ้นเมื่อเรียนอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ได้พบกับ คุณครูอนงค์ ธรรมนาม ครูผู้สอนวิชาวิทยาศาสตร์ที่ทุ่มเทเกินกว่าหน้าที่ ไม่ว่าจะเป็นการลงมือขุดรากไม้ นำของจริงมาประกอบการสอน หรือสอนด้วยหัวใจเต็มเปี่ยม
ภาพของครูผู้เสียสละในวันนั้น ทำให้เด็กหญิงศรีเสงี่ยมตั้งปณิธานว่า
“โตขึ้นจะเป็นครูให้ได้”
ความฝันเรียบง่ายประโยคนี้ กลายเป็นแรงผลักดันที่เปลี่ยนชีวิตของเด็กหญิงคนหนึ่งไปตลอดกาล
#การศึกษา…ที่ต้องแลกด้วยหยาดเหงื่อ
เส้นทางการเรียนของครูศรีเสงี่ยมไม่เคยง่าย
เมื่อจะเรียนต่อชั้นประถมปลาย ครอบครัวไม่มีเงินแม้แต่ซื้อโต๊ะและม้านั่งเรียน(ในอดีตผู้เรียนต้องหาเอง) ต้องอาศัยความเมตตาจากเพื่อนบ้านช่วยออกเงินจำนวน 25 บาท จึงได้เรียนต่อ
เมื่อสอบเข้า โรงเรียนพะเยาพิทยาคม ได้ ท่านใช้เวลาช่วงปิดภาคเรียนไปทำงานเป็นลูกจ้างร้านเสริมสวย “ประกายคำ” ได้ค่าจ้างเดือนละ 80 บาท เก็บเงินไว้จ่ายค่าเล่าเรียน พร้อมได้รับความเมตตาให้อาศัยอยู่ที่ร้านโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย
เมื่อศึกษาต่อที่ วิทยาลัยครูเชียงราย ชีวิตก็ยังต้องดิ้นรนไม่ต่างจากเดิม
ท่านรับจ้างซักรีด รับแยกการบ้าน และทำงานเป็นพนักงานเสิร์ฟที่ภัตตาคาร ได้เงินเดือน 400 บาท เพื่อนำมาส่งเสียตนเอง และแบ่งส่งกลับบ้านเพื่อช่วยพ่อแม่ซ่อมแซมบ้าน
ทุกก้าวของการศึกษา จึงเกิดจากน้ำพักน้ำแรงของตัวเองล้วน ๆ
ปี พ.ศ. 2526 ครูศรีเสงี่ยมได้รับการบรรจุเป็นครูครั้งแรกที่ โรงเรียนบ้านน้ำปุก อำเภอปง ด้วยเงินเดือน 2,765 บาท
จากนั้นได้ปฏิบัติหน้าที่ครูในหลายโรงเรียนของจังหวัดพะเยา อาทิ
* โรงเรียนบ้านน้ำปุก
* โรงเรียนบ้านดู่
* โรงเรียนบ้านต๊ำพระแล
ไม่ว่าจะสอนที่ใด ท่านยึดมั่นว่า “เด็กทุกคนเรียนรู้ได้ หากครูไม่ยอมแพ้ก่อน”
ตลอดชีวิตราชการ ท่านได้รับการยกย่องเป็น ครูชำนาญการพิเศษ และสร้างลูกศิษย์นับพันคนให้เติบโตเป็นกำลังของสังคม
แม้เกษียณอายุราชการแล้ว ครูศรีเสงี่ยมกลับเลือกเดินเข้าสู่ห้องเรียนอีกครั้ง
ด้วยประสบการณ์และความสามารถ ท่านได้รับคัดเลือกเป็น ครูผู้ทรงคุณค่าแห่งแผ่นดิน ช่วยปฏิบัติหน้าที่ในโรงเรียนที่ขาดแคลนครู ทั้งโรงเรียนบ้านโป่ง และปัจจุบันคือ โรงเรียนบ้านกว้านเหนือ
ท่านเคยกล่าวไว้อย่างเรียบง่ายว่า
“ตราบใดที่ยังมีกำลังกาย มีสติปัญญา ก็อยากช่วยสอนเด็ก ๆ ต่อไป”
คำพูดสั้น ๆ นี้ สะท้อนหัวใจของครูผู้ไม่เคยมองวิชาชีพครูเป็นเพียงหน้าที่ หากเป็นภารกิจของชีวิต
นอกเหนือจากการสอนหนังสือ ครูศรีเสงี่ยมยังเป็นผู้สืบทอดศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านของพะเยา
ท่านมีความสามารถด้าน ฟ้อนเล็บล้านนา และการบรรเลง กลองแตก ซึ่งได้นำองค์ความรู้เหล่านี้ไปถ่ายทอดให้แก่เยาวชนในโรงเรียนต่าง ๆ เพื่อไม่ให้ศิลปะพื้นบ้านสูญหายไปตามกาลเวลา
นอกจากนี้ ท่านยังทำงานด้านลูกเสือมาอย่างต่อเนื่อง เป็นวิทยากรลูกเสือชาวบ้าน และร่วมสนับสนุนกิจกรรมลูกเสือของจังหวัดพะเยาเป็นเวลาหลายปี
บทบาทของครูศรีเสงี่ยมไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในโรงเรียน
ท่านดำรงตำแหน่ง รองผู้อำนวยการวิทยาลัยผู้สูงอายุตำบลบ้านต๊ำ ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตให้ผู้สูงวัยในชุมชน
ในอดีตยังร่วมทำงานกับ มูลนิธิฮักบ้านเฮา รณรงค์ให้เด็กที่จบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ได้เรียนต่อ ลดปัญหาเด็กหลุดจากระบบการศึกษา และป้องกันไม่ให้เยาวชนเข้าสู่เส้นทางชีวิตที่ไม่เหมาะสม
ทุกบทบาทล้วนสะท้อนความเชื่อของท่านว่า “การศึกษา” คือเครื่องมือสำคัญที่สุดในการเปลี่ยนชีวิตคน
ชีวิตของ คุณครูศรีเสงี่ยม คำมูล คือภาพสะท้อนของแม่ญิงพะเยาผู้ไม่ยอมจำนนต่อความยากจน ใช้การศึกษาเปลี่ยนชีวิตของตนเอง ก่อนจะใช้ชีวิตทั้งชีวิตเปลี่ยนแปลงชีวิตของคนอื่น
จากเด็กหญิงที่เคยต้องอาศัยเงิน 25 บาทจากเพื่อนบ้านเพื่อได้เรียนหนังสือ วันนี้ท่านกลายเป็นครูผู้สร้างโอกาสให้เด็กนับพันคน
จากลูกจ้างร้านเสริมสวยและพนักงานเสิร์ฟในวัยเรียน วันนี้ท่านได้รับการยกย่องเป็น “ครูผู้ทรงคุณค่าแห่งแผ่นดิน”
สิ่งที่ครูศรีเสงี่ยมทิ้งไว้ให้สังคม จึงไม่ใช่เพียงองค์ความรู้ในตำรา หากคือแบบอย่างของความเพียร ความกตัญญู ความเสียสละ และหัวใจของความเป็นครูอย่างแท้จริง
สำหรับชาวพะเยาแล้ว “ครูเงี่ยม” มิใช่เพียงครูคนหนึ่ง หากคือแม่พิมพ์ของแผ่นดิน ผู้พิสูจน์ให้เห็นว่า การศึกษาที่แท้จริง เริ่มต้นจากหัวใจของผู้เป็นครู.
>>>>>>>>
#พะเยาทีวี เรียบเรียง / ชมย้อนหลัง https://www.youtube.com/live/6TbQNpgDboU?si=yRzKVhJY_PhPw7Hx