พระเมธีวชิรคุณ : พระนักการศึกษา ผู้สร้างคน และผู้จุดประกายสังคมพะเยา

หากกล่าวถึงพระสงฆ์ที่มีบทบาททั้งในด้านพระพุทธศาสนา การศึกษา และการพัฒนาสังคมของจังหวัดพะเยา ชื่อของ “พระเมธีวชิรคุณ” นับเป็นหนึ่งในพระเถระที่ผู้คนในแวดวงการศึกษา คณะสงฆ์ และชุมชนต่างรู้จักและให้ความเคารพ ด้วยบทบาทของการเป็นทั้งพระนักปกครอง พระนักวิชาการ และพระนักพัฒนาสังคม ที่ทำงานเชื่อมโยงวัด โรงเรียน มหาวิทยาลัย และประชาชนเข้าด้วยกันมาอย่างยาวนาน

ปัจจุบัน พระเมธีวชิรคุณดำรงตำแหน่งรองเจ้าคณะจังหวัดพะเยา และมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนกิจการคณะสงฆ์ควบคู่ไปกับการส่งเสริมการศึกษาและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่

สิ่งที่สะท้อนตัวตนของพระเมธีวชิรคุณได้อย่างชัดเจน คือการให้ความสำคัญกับ “การศึกษา” ในฐานะเครื่องมือสร้างคนและสร้างสังคม ท่านได้สนับสนุนทุนการศึกษาแก่พระนิสิต นักเรียน และเยาวชนอย่างต่อเนื่อง ทั้งการมอบทุนการศึกษา การสนับสนุนค่าใช้จ่ายด้านการเรียน การจัดอบรมพัฒนาศักยภาพ รวมถึงการจัดเลี้ยงภัตตาหารแก่พระนิสิตในโอกาสต่าง ๆ เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระและเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เข้าถึงการศึกษาอย่างเต็มที่

นอกจากการช่วยเหลือรายบุคคลแล้ว ท่านยังสนับสนุนการพัฒนาสถาบันการศึกษาของคณะสงฆ์อย่างเป็นรูปธรรม ในฐานะประธานผู้ก่อตั้งบุญนิธิจันทรต์อง ไชยะวุฒิกุล ท่านได้ร่วมสมทบทุนจัดหาเครื่องคอมพิวเตอร์ เครื่องพิมพ์ และสนับสนุนการจัดซื้อรถบัสให้แก่มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา เพื่อใช้ประโยชน์ในการจัดการเรียนการสอนและกิจกรรมของนิสิตพระสงฆ์

ในแวดวงวิชาการ พระเมธีวชิรคุณได้รับการยอมรับในฐานะพระนักวิจัยและนักวิชาการด้านพระพุทธศาสนา ผลงานของท่านได้รับการเผยแพร่ทั้งในระดับชาติและนานาชาติ อาทิ การนำเสนอผลงานวิชาการเรื่อง “การมีส่วนร่วมของประชาชนต่อพุทธศาสนาเชิงรุกในชุมชนชายแดนไทย-ลาวในยุคโลกาภิวัตน์” ที่ประเทศอินโดนีเซีย ในปี พ.ศ. 2553

ต่อมาในปี พ.ศ. 2555 ท่านได้นำเสนอผลงานวิจัยเรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์ธรรมราชาในทัศนะของพระพุทธศาสนา” ในเวทีวิชาการระดับนานาชาติช่วงงานวิสาขบูชาโลก ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และยังได้นำเสนอผลงานวิจัยชิ้นเดียวกัน ณ กรุงโซล ประเทศเกาหลีใต้ ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงรายอีกด้วย

บทบาทของพระเมธีวชิรคุณไม่ได้จำกัดอยู่เพียงภายในรั้ววัดหรือมหาวิทยาลัย แต่ยังขยายไปสู่การทำงานเพื่อสังคมและชุมชนอย่างกว้างขวาง ท่านเป็นวิทยากรในโครงการส่งเสริมวัฒนธรรมประชาธิปไตยและคุณธรรมความซื่อสัตย์สุจริตของจังหวัดพะเยา สนับสนุนการสร้างจิตสำนึกด้านคุณธรรมให้แก่เยาวชนและประชาชนในพื้นที่

ในด้านสิ่งแวดล้อม ท่านเป็นผู้ริเริ่มและมีส่วนสำคัญในการจัดกิจกรรม “บวชป่าสืบชะตาแม่น้ำขุนน้ำบ่อทราย” ที่ตำบลบ้านถ้ำ อำเภอดอกคำใต้ ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกวันที่ 26 กุมภาพันธ์ของทุกปี เพื่อสร้างความตระหนักรู้เรื่องการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำและทรัพยากรธรรมชาติของชุมชน

เมื่อเกิดวิกฤตอุทกภัยในจังหวัดพะเยาเมื่อปี พ.ศ. 2566 พระเมธีวชิรคุณยังได้ร่วมกับพระสงฆ์และมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา ลงพื้นที่ช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม สะท้อนให้เห็นบทบาทของพระสงฆ์ที่อยู่เคียงข้างประชาชนในยามยากลำบาก

อีกหนึ่งบทบาทสำคัญ คือการก่อตั้งและขับเคลื่อนกิจกรรมของ “บุญนิธิจันทรต์อง ไชยะวุฒิกุล” ซึ่งดำเนินงานด้านการศึกษา ศิลปวัฒนธรรม และสาธารณประโยชน์ รวมถึงการร่วมกับคณะสงฆ์จังหวัดพะเยา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา สถาบันปวงผญาพยาว และพะเยาทีวี จัดมอบรางวัล “วชิรปัญญา” ให้แก่หน่วยงานและองค์กรที่ทำคุณประโยชน์แก่สังคม เพื่อสร้างขวัญกำลังใจแก่ผู้ทำงานเพื่อส่วนรวมมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553

ด้วยผลงานที่โดดเด่นและเป็นที่ประจักษ์ พระเมธีวชิรคุณได้รับรางวัลและเกียรติคุณสำคัญหลายรางวัล อาทิ รางวัลเสาเสมาธรรมจักร ประจำปี พ.ศ. 2552 จากกรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งเป็นรางวัลเชิดชูผู้ทำคุณประโยชน์ด้านพระพุทธศาสนาและคุณธรรมของสังคมไทย

นอกจากนี้ ท่านยังได้รับรางวัลราชมงคลสรรเสริญ ผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี อันเป็นการยืนยันถึงบทบาทและผลงานด้านวิชาการและการพัฒนาสังคมที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง

ตลอดเส้นทางการทำงาน พระเมธีวชิรคุณได้แสดงให้เห็นถึงบทบาทของพระสงฆ์ในศตวรรษที่ 21 ที่ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงการสืบทอดพระพุทธศาสนาเท่านั้น หากยังเป็นผู้สร้างโอกาสทางการศึกษา สนับสนุนงานวิชาการ พัฒนาชุมชน ดูแลสิ่งแวดล้อม และอยู่เคียงข้างประชาชนในทุกสถานการณ์

ภาพของพระเมธีวชิรคุณจึงไม่ใช่เพียง “พระนักเทศน์” หรือ “พระนักปกครอง” หากแต่เป็น “พระนักสร้างคน” ผู้ใช้ความรู้ ศรัทธา และพลังของพระพุทธศาสนา เป็นเครื่องมือในการสร้างประโยชน์แก่สังคมและบ้านเมืองอย่างต่อเนื่องตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา.